Kokosnootbeker

12-08-2020

De kokosnootbeker in Museum Hof Van Busleyden in Mechelen komt uit het begin van de zeventiende eeuw. Het zilverwerk zou gemaakt zijn in Mechelen door Dirk I of II van Eyck. Mechelen stond in die tijd bekend om zilverwerk.

Kokosnoten waren niet zo veelvoorkomend dat je er zomaar twee tegen elkaar kon slaan om het geluid van een paard na te doen.

Ze moesten van verre landen komen in Afrika, of uit India.  Die werden door Portugezen daar meegenomen en kwamen zo terecht in de haven van Antwerpen, waar de wereld passeerde. Hier waren ze zo zeldzaam en kostbaar, dat er zelfs geneeskundige krachten aan werden toegeschreven.

Ook kunstschilder Albrecht DĆ¼rer moet ze bijzonder gevonden hebben. In zijn dagboek over zijn rondreis door de Nederlanden om Karel V te ontmoeten beschrijft hij hoe hij in Antwerpen meteen twee kokosnootbekers kocht.

Men weet dat kokosnootbekers vaak in rariteitenkabinetten stonden op feesten. Daarom werden ze ook zo duchtig versierd. Het was bijna een visitekaartje voor de zilversmeden. De tegenstellingen tussen kunst en natuur, dat was wat de Bourgondiƫrs deed achterovervallen van verwondering.

Het mannetje bovenop de beker? Het zou een Romeinse god kunnen zijn. Of een typische voorstelling van een van de mensen die men zou tegenkomen in Afrika of India. Of toch hoe de mensen dachten dat die mensen eruit zagen. De waarheid is: ze wisten het eigenlijk niet. Dat zie je ook hieronder, in een schilderij van Jan Mostaert uit het Rijksmuseum in Amsterdam. 


Zo dacht Jan Mostaert in de zestiende eeuw dat Amerikanen en Amerika eruitzagen. Je moet natuurlijk geen genie zijn om op te merken dat dat niet klopt. Voor de meeste mensen in die periode was Amerika een beetje sciencefiction. Men vulde zelf de gaten in met wat ze wel kenden.  

Museum Hof van Busleyden in Mechelen wil nog laten weten dat ze de kokosnootbeker konden verwerven met behulp van de Koning Boudwijnstichting. 

Met dank aan

Auteur: Brecht van BILL

Bron: BILL